Przewlekła niewydolność żylna

Przewlekła niewydolność żylna (PNŻ) jest powszechnym i niezwykle poważnym problemem w naszym społeczeństwie. Może ona dotyczyć nawet połowy Polaków. Wdrożenie leczenia we wczesnym stadium, kiedy jej skutki nie są jeszcze rozległe, pozwala na całkowite jej zatrzymanie. Natomiast nieleczona przewlekła niewydolność żylna wywołuje dyskomfort u chorego, a z czasem może dawać dolegliwości bólowe.

Przewlekła niewydolność żylna jest chorobą związaną z dysfunkcją zastawek w układzie żylnym. Uważa się, że jej powstawanie i rozwój jest następstwem nadciśnienia żylnego, które powoduje właśnie dysfunkcję zastawek oraz nasilający się refluks naczyniowy. Refluks jest to odwrócenie kierunku przepływu w układzie powierzchownym. Oznacza to, że krew zamiast wracać do serca układem głębokim cofa się i powoduje poszerzenie naczyń żylnych, co może skutkować powstawaniem żylaków.

Objawy mogą pojawić się już w młodości

Pierwsze symptomy przewlekłej niewydolności żylnej mogą pojawić się w młodości, a nawet w dzieciństwie. Schorzenie często ma podłoże genetyczne, dlatego osoby, których przodkowie cierpią lub cierpieli z powodu żylaków powinny zwracać szczególną uwagę na profilaktykę oraz wczesną diagnostykę. Aktywny tryb życia oraz zdrowa dieta są podstawą zapobiegania przewlekłej niewydolności żylnej.

Wczesne stadium choroby często przebiega bezobjawowo. Z czasem pacjenci często obserwują pojawienie się w obrębie kończyn teleangiektazji, czyli tzw. pajączków oraz wenulaktyzacji – poszerzeń żylnych. Na tym etapie chory często rozpoczynają diagnostykę. W późnej fazie przewlekłej niewydolności żylnej w obrębie kończyn pojawiają się żylaki, obrzęki oraz owrzodzenia.

Czasami powyższym objawom towarzyszą mrowienia w kończynach, uczucie ciężkości oraz wrażenie niespokojnych nóg. Mogą również pojawiać się przebarwienia skóry oraz zmiany wypryskowe. U niektórych osób dochodzi do powstania podskórnych zwapnień w obszarze martwicy tkanki tłuszczowej, jest to tzw. zanik białawy. Częściej pojawia się u kobiet i dotyczy okolicy kostki przyśrodkowej lub grzbietu stopy. Przyjmuje postać różnej wielkości obszaru stwardniałej skóry. Wokół zmiany może występować hiperpigmentacja lub liczne teleangiektazje. W centrum zmiany mogą pojawić się drobne, bolesne i trudno gojące się owrzodzenia.

Prawidłowa diagnostyka podstawą leczenia

W leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej najważniejsza jest prawidłowa i wczesna diagnostyka. Nawet podczas rutynowego badania lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może porozmawiać z pacjentem o dolegliwościach, które mogą być początkiem choroby. Spędzanie wielu godzin w wymuszonych pozycjach jak praca stojąca, praca przed komputerem w znacznym stopniu przyczyniają się do powstawanie zmian w naczyniach żylnych kończyn dolnych.

Kolejnym problemem jest zbyt mała ilość ruchu. Postęp cywilizacyjny, zwiększona dostępność do samochodów, komunikacji miejskiej oraz większa bliskość sklepów sprawia, że znacznie mniej się poruszamy, a to ma bardzo negatywny wpływ na nasz układ mięśniowy i żylny. Kolejnym problemem jest dieta. Bardzo ważny jest sposób odżywiania oraz prawidłowe nawadnianie organizmu. Należy zwrócić szczególną uwagę na utrzymanie właściwej masy ciała. Nadwaga oraz otyłość są dodatkowymi czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia schorzenia. Znaczenie mają również przyjmowane leki. Pacjentki stosujące leki hormonalne, takie jak antykoncepcja hormonalna czy hormonalna terapia zastępcza (HTZ), są bardziej narażone na powstawanie zmian w naczyniach żylnych.

Innymi czynnikami, które zwiększają ryzyko jest palenie tytoniu, niewydolność serca, przebyte operacje oraz długotrwałe unieruchomienia, np. w opatrunkach gipsowych. Kobiety często obserwują pojawienie się lub nasilenia objawów w trakcie ciąży. Fizjologiczne zmiany towarzyszące ciąży mają niekorzystny wpływ na funkcjonowanie układu żylnego. Zwiększenie stężenia estrogenów i progesteronu, zwiększenie objętości krwi krążącej oraz zwiększenie niektórych czynników krzepnięcia jest ogromnym obciążeniem dla krążenia żylnego. Istotne znaczenie ma również ucisk, jaki rosnąca macica wywiera na naczynia żylne jamy brzusznej, zwiększając opór odpływu krwi z kończyn dolnych. Mniejsza aktywność fizyczna podczas ciąży jest także czynnikiem, który sprawia, że pompa mięśniowa łydek, nie spełnia swojej funkcji i następuje spadek powrotu żylnego oraz wzrastanie ciśnienia żylnego.