Diagnostyka przewlekłej niewydolności żylnej (PNŻ)

Przewlekła niewydolność żylna to schorzenie, którego objawy w zaawansowanym stadium choroby można zauważyć gołym okiem. W obrębie kończyn dolnych u chorego pojawiają się zmiany w postaci pajączków, żylaków, a niekiedy także owrzodzeń. Chory może także uskarżać na dolegliwości bólowe, ciężkość i zmęczenie nóg.

Mówiąc o żylakach musimy pamiętać, że żylaki same w sobie nie są jednostką chorobową – żylaki są jedynie objawem przewlekłej niewydolności żylnej. Przewlekła niewydolność żylna to schorzenie, które w naszym kraju może dotyczyć nawet połowy populacji. Ze względu na uwarunkowania fizjologiczne oraz tryb życia (praca stojąca, przyjmowanie terapii hormonalnej, przebyte ciąże) to kobiety częściej cierpią z powodu PNŻ. Za rozwój choroby oraz powstawanie zmian w wielu przypadkach odpowiadają także uwarunkowania genetyczne.

Kiedy udać się do lekarza?

Nawet młode osoby, które spędzają wiele godzin w pozycji stojącej, mają nadwagę lub cierpią z powodu otyłości mogą na swoich nogach zauważyć zmiany, które są objawem przewlekłej niewydolności żylnej. Pierwsze symptomy choroby, u niektórych pacjentów pojawiają się jednak dużo wcześniej, nawet w dzieciństwie – chory może odczuwać ciężkość, zmęczenie nóg.

Dolegliwości bólowe, szczególnie te nasilające się w godzinach wieczornych i popołudniowych oraz widoczne zmiany na kończynach powinny skłonić do wizyty u lekarza. W pierwszej kolejności można skorzystać z porady lekarza POZ, który sprawdzi czy niepokojące zmiany faktycznie są objawem przewlekłej niewydolności żylnej. W kolejnym kroku najlepiej udać się do gabinetu flebologicznego lub do chirurga naczyniowego.

Jak wygląda diagnostyka PNŻ?

W gabinecie specjalisty przeprowadzana jest szczegółowa diagnostyka, która pozwala dokładnie określić przyczynę wystąpienia niepokojących objawów oraz ustalana jest dalsza ścieżka postępowania. Lekarz na podstawie szczegółowego wywiadu określa jakie podłoże ma choroba oraz dobiera najlepsza dla pacjenta metodę leczenia.

PAMIĘTAJ! Przewlekła niewydolność żylna to chorobą, za której wystąpienie u części, chorych odpowiadają uwarunkowania genetyczne. Przed wizytą u lekarza dopytaj swoich najbliższych, czy u nich także pojawiły się objawy schorzenia, czy to w postaci bólu kończyn, czy też pajączków lub żylaków

W następnej kolejności zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Flebologicznego (PTF) z 2013 roku (https://journals.viamedica.pl/chirurgia_polska/article/download/36788/26378) lekarz powinien zlecić wykonanie badania Duplex Doppler Color (potocznie zwane badaniem Dopplerowskim).

Dzięki wykonaniu badania Duplex Doppler specjalista może określić, w którym miejscu krew płynie wolniej, a w którym szybciej, gdzie może się cofać, np. z powodu niedomykających się zastawek żylnych. Badanie umożliwia także mierzenie przepływu krwi przez naczynia, co daje pojęcie o przekroju i wydolności badanych tętnic i żył.

Podstawowe wskazania do wykonania USG żył kończyn dolnych:

  • podejrzenie zakrzepicy żył głębokich
  • obrzęk kończyny dolnej
  • owrzodzenie żylne goleni
  • żylaki kończyn dolnych

Jak przygotować się do badania Duplex Doppler?

Badanie Duplex Doppler wykonywane w kierunku rozpoznania przewlekłej niewydolności żylnej nie wymaga specjalnych przygotowań. Badanie można przeprowadzić u pacjentów w każdym wieku, nawet u małych dzieci i osób starszych. Nie ma ono także negatywnego oddziaływania na organizm człowieka, więc można je wykonywać zawsze wtedy, gdy istnieją do tego wskazania. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne, nie wymaga znieczulenia.

Podczas badania chory odsłania diagnozowaną część ciała – nogi. Według zaleceń PTF pacjent podczas badania powinien przyjąć pozycję stojącą. Lekarz rozprowadza na skórze specjalny żel – stworzony na bazie wody – dzięki temu nie powinien wykazywać właściwości alergizujących. Żel ułatwia przenikanie fali ultradźwiękowej i przesuwanie głowicy. Następnie przykłada głowicę aparatu USG i wodzi nią, obserwując obraz na ekranie monitora. Po wstępnej ocenie wyglądu naczyń zaczyna się część dopplerowska, czyli badanie przepływów krwi. Badanie dopplerowskie podobne jest do zwykłego USG, dodatkowo towarzyszy mu efekt dźwiękowy – przetworzony komputerowo szum krwi przepływającej przez naczynia. Dla lekarza zakłócenia w tym szumie są dodatkową informacją.

Wynik dostajemy zaraz po wykonaniu badania. Lekarz wręcza nam opis, w którym oznacza wszelkie niepokojące zmiany i nieprawidłowości. W zależności od typu urządzenia do opisu może być dołączony wykres lub barwny rysunek.

Pamiętaj! Wyniki badań Duplex Doppler w dużym stopniu zależą od umiejętności osób je wykonujących. W niektórych sytuacjach, zwłaszcza w badaniach żył powyżej więzadła pachwinowego, u osób otyłych i przy obrzęku kończyny, ultrasonograficzna ocena żył jest trudna. Zawsze korzystaj z porady doświadczonych lekarzy

W przypadku niejednoznacznych wyników z badań metodami nieinwazyjnymi specjalista powinien wykonać u pacjenta badania inwazyjne. Zaliczamy do nich: flebografię klasyczną – badanie kontrastowe z wkłucia na stopie, flebografię zstępującą, dynamiczną flebografię zstępującą, flebografię selektywną, flebodynamometrię, fluorometrię i flebografię izotopową

Diagnostyka przewlekłej niewydolności żylnej – i co dalej?

Na podstawie obrazu otrzymanego w badaniu specjalista wybiera najlepszą dla danego chorego metodę leczenia żylaków.

Pamiętaj! Lekarz zawsze dobiera metodę leczenia indywidualnie do potrzeb i preferencji chorego, biorąc pod uwagę jego wiek, masę ciała, aktywność fizyczną, rodzaj występujących zmian, choroby, towarzyszące, przyjmowane leki oraz motywację do leczenia.

Lekarz może zalecić leczenia zachowawcze w postaci kompresoterapii, której zadaniem jest usprawnienie działania pompy mięśniowej. Inną metodą jest zastosowanie ucisku, poprzez użycie specjalnych opasek elastycznych bądź pończoch. Leczenie to ma na celu zmniejszenie refluksu żylnego w układzie powierzchownym oraz w niewydolnych perforatorach.

W przypadku bardziej zaawansowanych zmian u chorych stosuje się małoinwazyjne leczenie zabiegowe lub leczenie operacyjne. Należy jednak pamiętać, że w przypadku zaawansowanej choroby żylnej warunkiem przystąpienia do leczenia mało inwazyjnego i operacyjnego jest wygojenie owrzodzenia.